Home » Βιβλία (Page 2)

Category Archives: Βιβλία

Πρόσφατα άρθρα

Αλεξίου, Μ., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ. & Χατζησαββίδης, Σ. 2012. Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σσ.126

Αλεξίου, Μ., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ. & Χατζησαββίδης, Σ. 2012. Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: στο πλαίσιο του τυπικού γραμματισμού, για διαθεματικές διδακτικές πρακτικές, για ημι-τυπικές και άτυπες σχολικές πρακτικές, με διαδραστικούς πίνακες και φορητούς υπολογιστές. Μελέτη στο πλαίσιο της Πράξης «Δημιουργία πρωτότυπης μεθοδολογίας εκπαιδευτικών σεναρίων βασισμένων στις ΤΠΕ και δημιουργία εκπαιδευτικών σεναρίων για τα μαθήματα της Ελληνικής Γλώσσας στην Α’/βάθμια και Β’/βάθμια εκπαίδευση» MIS 296579 (κωδ. 5.175), ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΠΡΑΞΗ, στους άξονες προτεραιότητας 1-2-3 του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση», η οποία συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και το Ελληνικό Δημόσιο. Φορέας υλοποίησης: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σσ.126

Η παρούσα μελέτη έχει ως αντικείμενο  την αποτύπωση των βασικών αξόνων στους οποίους θα στηριχτεί η ανάπτυξη σεναρίων και δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας και της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτό σχολιάζεται  κατ’ αρχάς ο διαμεσολαβητικός ρόλος της διδασκαλίας (ενότητα 1) και παρουσιάζονται οι κυριότερες μορφές της (ενότητα 2), κατηγοριοποιημένες με βάση τα εμπλεκόμενα πρόσωπα, τον χαρακτήρα της ακολουθούμενης πορείας και το είδος των πόρων που αξιοποιούνται.  Στη συνέχεια (ενότητα 3)  γίνεται επισκόπηση της γλωσσοδιδακτικής αξιοποίησης των Τεχνολογιών Επικοινωνίας και Πληροφόρησης (στο εξής: ΤΠΕ), με εστίαση στις παιδαγωγικές θεωρίες και τις συναφείς διδακτικές πρακτικές που  επηρέασαν κατά το παρελθόν και επηρεάζουν σήμερα  το εύρος και τον τρόπο εφαρμογής των νέων τεχνολογιών στα μαθήματα της γλώσσας και της λογοτεχνίας.  Στην ενότητα 4 εξετάζεται η φιλοσοφία και ο βαθμός ένταξης των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση, όπως αποτυπώνονται στην επισκόπηση της εισαγωγής τους στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, στα Δ.Ε.Π.Π.Σ. και τα Α.Π.Σ. του 2003, στα πιλοτικά προγράμματα σπουδών του 2011, στα εκπαιδευτικά λογισμικά του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και στα  τρέχοντα σχολικά εγχειρίδια μαθητή και εκπαιδευτικού. Η ενότητα 5 αφορά τα σενάρια και τις  δραστηριότητες: δίνεται ο ορισμός τους  και παρουσιάζονται αναλυτικά τα βασικά χαρακτηριστικά της δομής που είναι σκόπιμο να έχουν τα σενάρια και οι δραστηριότητες που αφορούν τα μαθήματα της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τέλος, στην ενότητα 6 δύο παραδείγματα, ένα για σενάριο και ένα για δραστηριότητα, ολοκληρώνουν με ενδεικτικές πρακτικές εφαρμογές τις θεωρητικές επισημάνσεις που έγιναν στις προηγούμενες ενότητες της μελέτης.

Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων

Δημιουργία πρωτότυπης μεθοδολογίας εκπαιδευτικών σεναρίων βασισμένων στις ΤΠΕ

Κόμης, Β., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ. & Χατζησαββίδης, Σ. 2012. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σσ. 83

Κόμης, Β., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ. & Χατζησαββίδης, Σ. 2012. Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Μελέτη στο πλαίσιο της Πράξης «Δημιουργία πρωτότυπης μεθοδολογίας εκπαιδευτικών σεναρίων βασισμένων στις ΤΠΕ και δημιουργία εκπαιδευτικών σεναρίων για τα μαθήματα της Ελληνικής Γλώσσας στην Α’/βάθμια και Β’/βάθμια εκπαίδευση» MIS 296579 (κωδ. 5.175), ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΠΡΑΞΗ, στους άξονες προτεραιότητας 1-2-3 του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση», η οποία συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και το Ελληνικό Δημόσιο. Φορέας υλοποίησης: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σσ. 83

Σκοπός της μελέτης που ακολουθεί είναι: α) η παρουσίαση ενός γενικού θεωρητικού πλαισίου γύρω από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στο μάθημα της νέας ελληνικής γλώσσας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, β) μια σύντομη παρουσίαση των ψηφιακών περιβαλλόντων των οποίων είναι δυνατή η διδακτική αξιοποίηση και γ) μια πρόταση προς τους εκπαιδευτικούς της πράξης των τάξεων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στις οποίες είναι κατάλληλο να αξιοποιηθεί το καθένα από αυτά τα ψηφιακά περιβάλλοντα.

Για τους λόγους αυτούς γίνεται αρχικά μια αναφορά στη σχέση της γλωσσικής διδασκαλίας με τις ΤΠΕ και στην πολιτικοϊδεολογική και παιδαγωγική εξέλιξη της σχέσης αυτής την τελευταία πεντηκονταετία, για να καταλήξει στο διδακτικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η όλη προβληματική και οι προτάσεις γύρω από την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της νέας ελληνικής γλώσσας.

Στη συνέχεια παρουσιάζουμε και περιγράφουμε πολύ σύντομα τα ψηφιακά περιβάλλοντα που θεωρούμε ότι είναι παιδαγωγικώς αξιοποιήσιμα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και δίνουμε έμφαση στη μαθησιακή αξία και κυρίως στην καλλιέργεια των γραμματισμών που πραγματώνουν –ιδιαίτερα των νέων γραμματισμών και του κριτικού γραμματισμού.

Τέλος –με βάση και μια μικρής κλίμακας έρευνα σε ειδικούς εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης– υποδεικνύουμε τη διδακτική εκμετάλλευση των παιδαγωγικώς αξιοποιήσιμων ψηφιακών περιβαλλόντων κατά τάξη ή κατά ομάδα τάξεων στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση καθώς και κάποιους τρόπους και τεχνικές διδακτικής τους αξιοποίησης.

Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας

Δημιουργία πρωτότυπης μεθοδολογίας εκπαιδευτικών σεναρίων βασισμένων στις ΤΠΕ

Κουτσογιάννης, Δ., Νάκας, Α., Ντίνας, Κ., Παπαναστασίου, Γ. & Χατζησαββίδης, Σ. (επιμ.) 2012. Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου «35 χρόνια από τη Γλωσσοεκπαιδευτική Μεταρρύθμιση»

Το 1976 ήταν η χρονιά που το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αλλά και η ελληνική κοινωνία γνώρισε την πιο σημαντική, την πιο δημοκρατική και την πιο ανθρωποκεντρική γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση των τελευταίων εκατό χρόνων.

Εμείς, οι άνθρωποι που μεγαλώσαμε μέσα σ’ αυτήν τη μεταρρύθμιση και ζήσαμε τα ευεργετήματά της, θέλουμε, από τις θέσεις που σήμερα κατέχουμε, να την τιμήσουμε με ένα επιστημονικό- επετειακό συνέδριο. Στην εκδήλωση αυτή θέλουμε να συμμετάσχουν όσοι και όσες από τους πνευματικούς ανθρώπους συνέβαλαν στην υλοποίηση της μεταρρύθμισης, όσοι και όσες την υποστήριξαν αλλά και όσοι και όσες την παρακολούθησαν και την παρακολουθούν με τα δημοσιεύματά τους και τις δράσεις τους.

• Το Εργαστήριο Γλώσσας και Προγραμμάτων Γλωσσικής Διδασκαλίας, Παιδαγωγικό Νηπιαγωγών, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα),

• Το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη), και

• Το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας και Διδακτικής της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών (Αθήνα)

σε συνεργασία με:

το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, και

το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη)

συνδιοργάνωσαν το Συνέδριο

1976-2011: 35 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

στο Δίον της Πιερίας από 4 έως 6 Νοεμβρίου 2011

Ντίνας, Κ., Σούτσιου, Τσ., Χατζηπαναγιωτίδη, Α. & Χρηστίδης, Γ. 2011. Η Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Στο πλαίσιο του έργου «Ελληνόγλωσση Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Διαπολιτισμική Εκπαίδευση στη Διασπορά». Φορέας υλοποίησης Εργαστήριο Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Ερευνών (ΕΔΙΑΜΜΕ). Πανεπιστήμιο Κρήτης, σσ. 319

Η παρούσα μελέτη εντάσσεται στο πρόγραμμα «Ελληνόγλωσση Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Διαπολιτισμική Εκπαίδευση στη Διασπορά», το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ για το χρονικό διάστημα 2011- 2013. Φορέας υλοποίησης του προγράμματος είναι το Εργαστήριο Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Μελετών (στο εξής Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ.) του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Την περίοδο αυτή το Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ. συμπληρώνοντας το έργο του «Παιδεία Ομογενών» περνάει στην ολοκλήρωση και επέκταση της υποστήριξης της ελληνόγλωσσης απανταχού της γης με την ανάπτυξη μεθοδολογίας και υποδομών ηλεκτρονικής μάθησης.

Στο πλαίσιο αυτό η παρούσα μελέτη επιδιώκει τους εξής βασικούς στόχους: α. να χαρτογραφήσει την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία αναδεικνύοντας τη σημερινή κατάσταση στον χώρο της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης, τα προβλήματα που αυτή αντιμετωπίζει και τις προοπτικές που διαφαίνονται ―ιδιαίτερα μετά το 1989-90, προκειμένου να υποστηριχτεί (και ηλεκτρονικά) η γλωσσική διδασκαλία, β. να προσδιορίσει τον τρόπο και τη μορφή της συνεργασίας με όσους εμπλέκονται στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας (προέδρους των ελληνικών κοινοτήτων, διευθυντές των ελληνικών σχολείων, διδάσκοντες της ελληνικής γλώσσας, αποσπασμένους εκπαιδευτικούς του Υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας, λοιπούς φορείς), στην κατεύθυνση της ενθάρρυνσης της προώθησης της ελληνομάθειας, και γ. να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις ως προς την υιοθέτηση μέτρων και γενικότερα πολιτικών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη Ρουμανία και Βουλγαρία στην παρούσα φάση.

Η Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση Ρουμανία & Βουλγαρία

Bakalis, E., Dinas, Κ., Galani, Α., Georgiadis, L. & Tatsis, V. 2011. Documentation and analysis of endangered languages: A 2011 study of Vlachika in Metsovo. John Latsis Public Benefit Foundation. Research Projects 2011

Aromanian (Vlachika) is a neo-Latin language that originates from the tradition of the oral languages of the Balkans and has no written form. It is spoken in Greece, where Vlach populations are mainly spotted in Epirus, Thessaly and Macedonia. The aim of this project was to digitally document verb forms in Vlachika, as spoken in Metsovo in 2011, preserve the language by the use of digital means and provide linguistic and mathematical analyses regarding language use.
To that end, data was collected by interviewing native speakers of various age groups. The collected material was organised into two databases: (i) a digital dictionary containing the data recordings (ii) a semantic network that categorises verbs into semantic groups.
The linguistic treatment was formulated within the theoretical framework of Distributed Morphology. Furthermore, mathematical models were developed to describe the dynamics and internal aspects of Vlachika. The application of these models in the current status of Vlachika, based on experimental evidence, provided the first findings regarding time evolution of the relative density of the Vlachika speakers.

Final report

STUDY OF VLAHIKA IN METSOVO

Ντίνας, Κ., Χατζηπαναγιωτίδη, Α., Βακάλη, Α., Κωτόπουλος, Τ. & Στάμου, Α.  (επιμ.) 2010. Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή «Η Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας (ως πρώτης/μητρικής, δεύτερης/ξένης)

Πρόκειται για την εκδοτική επιμέλεια των Πρακτικών του Πανελλήνιου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή «Η Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας (ως πρώτης/μητρικής, δεύτερης/ξένης)», που διεξήγαγε από 4 ως 6 Σεπτεμβρίου 2009 στο Νυμφαίο το Εργαστήριο Γλώσσας και Προγραμμάτων Γλωσσικής Διδασκαλίας του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.

Η συμμετοχή μεγάλου αριθμού συνέδρων από όλη την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό δείχνει να καθιερώνει το Εργαστήριο αλλά και το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ως ένα σοβαρό βήμα ανταλλαγής απόψεων και κατάθεσης ερευνητικής εμπειρίας και προτάσεων γύρω από θέματα γλωσσικής διδασκαλίας.

Ιστοσελίδα Πρακτικών: http://linguistics.nured.uowm.gr/Nimfeo2009/praktika

Ντίνας, Κ. & Ζαρκογιάνη, Ε. 2009. Διδακτική αξιοποίηση των νεοελληνικών διαλέκτων. Η περίπτωση του γλωσσικού ιδιώματος Αφάντου Ρόδου. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, σσ. 182

Η εργασία αυτή διαπραγματεύεται το ζήτημα της διδασκαλίας των τοπικών διαλέκτων και ιδιωμάτων στο πλαίσιο της γλωσσικής διδασκαλίας στο γυμνάσιο. Εισαγωγικώς θίγονται θέματα που σχετίζονται με τη γλωσσική ποικιλία (γλώσσα, διάλεκτος, ιδίωμα) και τη στάση (διεθνώς και στην Ελλάδα) απέναντί της. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στην νεοελληνική γλώσσα και τα ιδιώματά της, με έμφαση στα ανατολικά και ιδίως τα ιδιώματα της Ρόδου. Ακολουθεί μια πλήρης γλωσσολογική περιγραφή του ιδιώματος Αφάντου της Ρόδου, το οποίο αποτελεί τη βάση εφαρμογής της διδακτικής πρότασης που ακολουθεί. Το δεύτερο μέρος της εργασίας ασχολείται με τη διδακτική αξιοποίηση των ιδιωμάτων και εν προκειμένω αυτού του Αφάντου της Ρόδου. Συζητούνται κάποια απαραίτητα θεωρητικά ζητήματα και στη συνέχεια παρουσιάζεται η διδακτική πρόταση για την αξιοποίηση του γλωσσικού ιδιώματος Αφάντου στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Διδακτική αξιοποίηση των νεοελληνικών διαλέκτων

Κατσάνης, Ν. & Ντίνας, Κ. 2008. Οι Βλάχοι του νομού Σερρών και της Ανατολικής Μακεδονίας. Σέρρες, σσ. 237

Το βιβλίο αυτό προέκυψε από την εμπλοκή μου στο πρόγραμμα «Παρουσίαση φωτογραφικού υλικού, ντοκιμαντέρ, βιβλίων, λευκωμάτων, cd και ντοκιμαντέρ», που αποτέλεσε μέρος του ευρύτερου έργου «Ανάδειξη Πολιτιστικής και Παραδοσιακής Κληρονομιάς στην ευρύτερη περιοχή του Νομού Σερρών και της Νότιας Βουλγαρίας», το οποίο υλοποίησε ο σύλλογος Βλάχων Σερρών «Γεωργάκης Ολύμπιος» στο πλαίσιο της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας Interreg ΙΙΙ.

Το βιβλίο περιέχει: ι) μια εκτενέστατη εισαγωγή σχετικά με τους Βλάχους γενικώς, με τους Βλάχους στην Ανατολική Μακεδονία ειδικότερα και πιο συγκεκριμένα με τους Βλάχους στην ευρύτερη περιοχή των Σερρών, και ιι) τέσσερα διακριτά μέρη που αντιστοιχούν σε επιμέρους θεματικά αντικείμενα, ήτοι: παραδοσιακές φορεσιές, βλαχόφωνα τραγούδια, παραδοσιακά επαγγέλματα, και βλάχικοι οικισμοί των Βλάχων της Ανατολικής Μακεδονίας.

Η σχέση του ενλόγω βιβλίου με την υπό προκήρυξη θέση έγκειται στο ότι ακροθιγώς ασχολείται με θέματα σχέσεων και επιδράσεων της ελληνικής με τις γειτονικές της γλώσσες και εν προκειμένω με την κουτσοβλαχική.

Οι Βλάχοι του νομού Σερρών

Ντίνας, Κ. & Χατζηπαναγιωτίδη, Α. (επιμ.). 2007. Η Ελληνική Γλώσσα ως δεύτερη/ξένη. Έρευνα, Διδασκαλία και Εκμάθησή της. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, σσ. 798

Πρόκειται για την εκδοτική επιμέλεια των Πρακτικών του Διεθνούς Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στη Φλώρινα 12-14 Μαΐου 2006 “Η Ελληνική Γλώσσα ως δεύτερη/ξένη. Έρευνα, Διδασκαλία και Εκμάθησή της”. Η συμμετοχή μεγάλου αριθμού συνέδρων από όλη την Ελλάδα αλλά και από πολλές χώρες της Ευρώπης (Αγγλία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γερμανία, Γεωργία, Κύπρο, Ουκρανία, Ρωσία, Σουηδία, Τουρκία), μεταξύ των οποίων επιστήμονες διεθνούς ακτινοβολίας σε θέματα ελληνικού πολιτισμού και διδασκαλίας της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας, προσέδωσε στο συνέδριο ιδιαίτερο κύρος και η έκδοση των Πρακτικών του αντιμετωπίστηκε από την επιστημονική κοινότητα με αυξημένο ενδιαφέρον.

Ντίνας, Κ. 2005. Το γλωσσικό ιδίωμα της Κοζάνης. Φωνητική-Φωνολογία, Μορφολογία, Σύνταξη, Λεξιλόγιο. Κοζάνη: Iνστιτούτο Bιβλίου και Aνάγνωσης (Yπουργείο Πολιτισμού – Δήμος Kοζάνης) 2 τόμοι (σσ. 240 + 592)

Το δίτομο αυτό έργο αποτελεί καρπό πολυετούς ενασχόλησης με τα ελληνικά ιδιώματα της περιοχής και ειδικότερα με αυτό της Κοζάνης. Η εργασία περιλαμβάνει τα εξής κεφάλαια: Στον πρώτο τόμο ένα σύντομο εισαγωγικό κεφάλαιο για την ιστορία της Κοζάνης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και στη συνέχεια ένα εκτενέστερο κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκοπό και τη δομή της εργασίας, την μεθοδολογία που ακολουθήθηκε και την πορεία της έρευνας, τα βασικά χαρακτηριστικά του ιδιώματος, στις προηγούμενες έρευνες γύρω από αυτό, τη χρησιμότητα της μελέτης του, τη σημερινή του κατάσταση, και τα βασικά ισόγλωσσα των γλωσσικών ιδιωμάτων της περιοχής Κοζάνης – Γρεβενών. Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο (1.2) ασχολείται εξαντλητικά με τα φωνητικά φαινόμενα τα οποία απαντούν στο ιδίωμα, και κυρίως με την κώφωση – αποβολή και την ουράνωση, τα οποία συνιστούν βασικές φωνητικές ιδιαιτερότητες του ιδιώματος με πολλές επιπτώσεις στη διαφορετική εμφάνισή του σε σχέση με την κοινή νεοελληνική. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την αναφορά του συνόλου των δευτερευόντων φωνητικών φαινομένων του ιδιώματος. Το τρίτο κεφάλαιο (1.3) αφορά τη φωνολογία του ιδιώματος της Κοζάνης: εντοπίζονται τα συμφωνικά και φωνηεντικά φωνήματα και καταγράφονται τα διακριτικά του χαρακτηριστικά. Στο τέταρτο κεφάλαιο (1.4) γίνεται εκτενής αναφορά στη μορφολογία όλων των μορφολογικών κατηγοριών του ιδιώματος (άρθρο, όνομα, ρήμα κ.λπ.) καθώς και στην παραγωγική μορφολογία (υποκοριστικά, μεγεθυντικά, καταλήξεις και τελικά τεμάχια). Το πέμπτο κεφάλαιο (1.5) αφορά συντακτικές παρατηρήσεις και αξιοπρόσεκτες από συντακτικές άποψη εκφράσεις. Στο κεφάλαιο για τον λεξιλογικό πλούτο του ιδιώματος (1.6) επιχειρείται μια προσπάθεια εντοπισμού των λεξιλογικών δεξαμενών από όπου αντλεί λέξεις το ιδίωμα: α) Αρχαιοελληνικά ή μεσαιωνικά γλωσσικά στοιχεία, β) Διαβαλκανικές λέξεις, γ) Ξένα γλωσσικά στοιχεία (τουρκικά, σλαβικά, αλβανικά βλάχικα κ.λπ.). Το τελευταίο κεφάλαιο του πρώτου μέρους κλείνει με την καταγραφή των ονοματολογικών δεδομένων, όπως αυτά εντοπίζονται στα επώνυμα, στα βαπτιστικά ονόματα και στα τοπωνύμια. Το εκτενέστερο μέρος της εργασίας περιλαμβάνεται στον δεύτερο τόμο και αφορά το γλωσσάρι του γλωσσικού ιδιώματος της Κοζάνης, το οποίο αποτελείται από έναν θησαυρό 5.000 περίπου λέξεων, οι οποίες συγκεντρώθηκαν από την αποδελτίωση του δημοσιευμένου στο ιδίωμα υλικού και από την πρωτογενή έρευνα. Για τις περισσότερες λέξεις παρατίθενται ερανισμένες εκφράσεις, οι οποίες βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του ιδιωματικού λεξιλογίου, και γίνεται μια προσπάθεια ετυμολόγησής τους.